ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที
ถ้าจำได้แค่บรรทัดเดียว ให้จำว่า ผลลบจะนับว่าจบรอบก็ต่อเมื่อคุณตรวจหลังพ้นระยะที่การตรวจชนิดนั้นยังมองไม่เห็นเชื้อ และไม่มีความเสี่ยงใหม่ระหว่างทาง
ชีวิตปีนี้ไม่ได้เปลี่ยน ตรวจเอชไอวีซ้ำบ่อยแค่ไหนจึงพอ
ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที
จากนั้นความถี่จะขึ้นกับว่าช่วงที่ผ่านมามีอะไรเกิดขึ้นบ้าง ถ้าผลครั้งล่าสุดเป็นลบ แต่ตรวจมานานเกิน 1 ปี และมีข้อใดข้อหนึ่งด้านล่าง ควรไปตรวจโดยเร็ว ตารางนี้ช่วยให้เลือกจังหวะตรวจที่เข้ากับสถานการณ์ของคุณ
| สถานการณ์ของคุณ | จังหวะตรวจที่ควรวางไว้ |
|---|---|
| อายุ 13–64 ปี และยังไม่เคยตรวจเลย | ตรวจอย่างน้อย 1 ครั้ง พร้อมการตรวจสุขภาพ |
| มีคู่นอนมากกว่า 1 คนนับจากการตรวจครั้งก่อน หรือไม่รู้สถานะเอชไอวีของคู่ | ถ้าตรวจครั้งล่าสุดเกิน 1 ปี ให้ตรวจโดยเร็ว แล้วคุยเรื่องรอบถัดไป |
| ความเสี่ยงแบบเดิมเกิดซ้ำตลอดปี | บางคนได้ประโยชน์จากการตรวจถี่ขึ้น เช่น ทุก 3–6 เดือน |
| เพิ่งได้รับการวินิจฉัยหรือรักษาโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ไวรัสตับอักเสบ หรือวัณโรค | ถ้าตรวจครั้งล่าสุดเกิน 1 ปี ให้ตรวจโดยเร็ว |
| ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดร่วมกับคนอื่น | ตรวจโดยเร็ว และให้ผู้ให้บริการช่วยกำหนดรอบ |
| ตั้งครรภ์หรือวางแผนมีบุตร | ตรวจเลือดคัดกรองเป็นส่วนหนึ่งของการฝากครรภ์ |
| กินยาเพร็พ (PrEP) ยาป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ | ตรวจตามนัดที่ผู้ให้บริการกำหนดทุกครั้งที่รับยา |
แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ถ้าอยู่แถวไหนของตาราง ให้เขียนเดือนที่ต้องตรวจครั้งถัดไปไว้เลยวันนี้ อย่ารอให้ความกังวลเป็นตัวเตือน
หลังมีเหตุการณ์เสี่ยงหนึ่งครั้ง ควรลงวันตรวจไว้วันไหนบ้าง
ร่างกายต้องใช้เวลาระยะหนึ่งก่อนที่การตรวจจะมองเห็นเชื้อ ช่วงนี้เรียกว่าระยะที่การตรวจยังจับเชื้อไม่ได้ ความยาวของช่วงนี้ต่างกันตามชนิดของการตรวจ จึงควรถามผู้ให้บริการทุกครั้งว่าวันนั้นตรวจด้วยวิธีใด
ให้นับวันที่มีเหตุการณ์เสี่ยงเป็นวันที่ 0 แล้วใช้ตารางนี้เป็นปฏิทิน ช่วงวันที่การตรวจแต่ละแบบมักพบเชื้อมาจากหน้าความรู้เรื่องการตรวจของ HIV.gov ส่วนกรอบเวลาของยาเป๊ปอ้างอิงจาก CATIE องค์กรข้อมูลเอชไอวีของแคนาดา
| นับจากวันที่ 0 | สิ่งที่ควรทำ | ใช้กับการตรวจแบบไหน |
|---|---|---|
| ภายใน 72 ชั่วโมงแรก | ติดต่อบริการทันทีเพื่อประเมินเรื่องยาเป๊ป (PEP) ยาป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ ซึ่งต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงและกินทุกวันครบ 28 วัน | ไม่ใช่การตรวจ แต่เป็นนัดที่สำคัญที่สุด |
| สัปดาห์แรก | ถ้าไม่ได้ตรวจมานานเกิน 1 ปี ตรวจเพื่อรู้สถานะก่อนหน้า | ผลลบตอนนี้ยังไม่ครอบคลุมเหตุการณ์ล่าสุด |
| ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที | ตรวจได้ถ้าเลือกการตรวจหาตัวไวรัสโดยตรง ซึ่งมักตรวจพบได้ภายใน 10–33 วัน | NAT (ตรวจสารพันธุกรรมของไวรัส) ใช้เลือดจากหลอดเลือดดำ ส่งห้องแล็บ |
| ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที | ตรวจได้ถ้าเลือกการตรวจหาทั้งโปรตีนของไวรัสและภูมิคุ้มกันที่ร่างกายสร้าง ซึ่งมักตรวจพบได้ภายใน 18–45 วัน | แบบแอนติเจนร่วมกับแอนติบอดี เจาะเลือดจากแขน ส่งห้องแล็บ |
| ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที | วันปิดรอบสำหรับชุดตรวจเจาะปลายนิ้วและชุดตรวจด้วยตนเองส่วนใหญ่ | แบบแอนติเจนร่วมกับแอนติบอดีจากปลายนิ้ว (18–90 วัน) และแบบหาแอนติบอดี (23–90 วัน) |
ถ้าผลตรวจในวันที่ลงไว้เป็นลบ และไม่มีเหตุการณ์เสี่ยงใหม่ตลอดช่วงนั้น คุณปิดรอบนี้ได้ ถ้าได้รับยาเป๊ปไปแล้ว ให้ยึดวันนัดที่ผู้ให้บริการกำหนด เพราะเรื่องนี้ต้องประเมินเป็นรายคน
ถ้ามีความเสี่ยงซ้ำระหว่างรอผล ต้องเริ่มนับวันใหม่ไหม
ต้องเริ่มนับใหม่ วันที่ 0 จะเลื่อนไปเป็นวันที่มีเหตุการณ์ครั้งล่าสุดเสมอ ผลลบที่ตรวจไปแล้วยังมีค่า เพราะบอกสถานะของช่วงก่อนหน้า แต่ไม่ครอบคลุมเหตุการณ์ใหม่
หลายคนพลาดตรงนี้เพราะดูแต่ผลในมือ แล้วลืมว่าปฏิทินขยับไปแล้ว วิธีง่ายที่สุดคือจดวันที่มีเหตุการณ์ไว้ที่เดียวกันทุกครั้ง แล้วนับจากบรรทัดล่าสุด
ช่วงที่รอพ้นระยะ คุณยังดูแลตัวเองต่อได้ทันที เช่น ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง หรือคุยกับผู้ให้บริการเรื่องยาเพร็พ ถ้ายังไม่แน่ใจว่าตัวเองควรตรวจด้วยวิธีไหน อ่านเพิ่มได้ที่ ใครควรตรวจเอชไอวี และตรวจได้กี่วิธี
เช็กลิสต์รายเดือนและทุก 3 เดือนควรมีอะไรบ้าง
เช็กลิสต์ไม่ได้มีไว้ให้กังวลทุกเดือน แต่ช่วยให้เรื่องสุขภาพทางเพศกลายเป็นงานประจำที่ใช้เวลาไม่กี่นาที
ทุกต้นเดือน ใช้เวลา 5 นาที
- เดือนที่ผ่านมามีคู่นอนใหม่ หรือมีวันที่ไม่ได้ป้องกันไหม ถ้ามี จดวันที่ลงสมุดหรือแอป
- ถุงยางอนามัยกับสารหล่อลื่นที่บ้านและในกระเป๋ายังพอใช้และยังไม่หมดอายุไหม
- ถ้ากินยาเพร็พ ยาเหลือพอถึงวันนัดครั้งหน้าหรือเปล่า
- มีนัดตรวจอยู่ในปฏิทินแล้วหรือยัง ถ้ายังไม่มี ให้ลงวันไว้ก่อนปิดเช็กลิสต์
นัดตรวจ HIV ตามแผนของผู้ให้บริการ
- ทบทวนบันทึกทั้งไตรมาส ว่าความเสี่ยงเกิดซ้ำจนควรตรวจถี่ขึ้นหรือไม่
- ถ้าอยู่ในกลุ่มที่วางรอบทุก 3–6 เดือน ให้เช็กว่าถึงรอบตรวจแล้วหรือยัง
- ดูว่าเคยได้รับการวินิจฉัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นในช่วงนี้ไหม เพราะเป็นเหตุผลให้ตรวจเอชไอวีโดยเร็ว
- คุยกับคู่เรื่องการตรวจ แม้คบกันคนเดียว ก็ควรรู้สถานะของทั้งสองฝ่ายให้แน่ชัด
แปลว่าอะไรสำหรับคุณ: ถ้าทำเช็กลิสต์ครบทุกเดือน วันที่ต้องไปตรวจจะไม่ใช่เรื่องที่ต้องนึกเอง เพราะมันอยู่ในปฏิทินตั้งแต่แรก
ทำอย่างไรไม่ให้ลืมนัดตรวจตลอดทั้งปี
ปัญหาของคนส่วนใหญ่ไม่ใช่ไม่รู้ว่าต้องตรวจ แต่คือปล่อยให้เวลาผ่านไปจนเกินรอบ นิสัยเล็ก ๆ ต่อไปนี้ช่วยได้มาก
- ผูกการตรวจไว้กับวันที่จำง่าย เช่น เดือนเกิด วันตรวจสุขภาพที่ทำงาน หรือช่วงต้นปีใหม่ไทย
- ตั้งเตือนสองชั้น เตือนล่วงหน้า 1 สัปดาห์เพื่อจองคิว และเตือนอีกครั้งในวันนัด
- จองนัดครั้งถัดไปก่อนออกจากที่ตรวจ การมีวันนัดอยู่แล้วทำให้ผัดยากกว่าการตั้งใจว่าจะจองทีหลัง
- ใช้ชื่อเตือนที่เป็นส่วนตัว เช่น "นัดสุขภาพ" แทนคำที่คนอื่นเห็นแล้วเข้าใจทันที
- เก็บบันทึกไว้ที่เดียว วันที่มีความเสี่ยง วันตรวจ ชนิดการตรวจ และผล จะช่วยให้คุยกับผู้ให้บริการได้ตรงจุด
ถ้าเช็กลิสต์บอกว่าถึงรอบแล้ว คุณจองคิวตรวจเอชไอวีล่วงหน้าได้ที่นี่ แล้วลงวันนั้นในปฏิทินได้เลย
สัญญาณแบบไหนที่ไม่ควรรอถึงรอบตรวจ
ปฏิทินรายปีใช้ได้ดีเมื่อชีวิตเป็นไปตามปกติ แต่มีบางสถานการณ์ที่ควรติดต่อบริการทันที โดยไม่ต้องรอเดือนที่ลงไว้
- เพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันกับคนที่ไม่รู้สถานะ หรือถุงยางอนามัยฉีกขาด ภายใน 72 ชั่วโมง
- ถูกล่วงละเมิดทางเพศ ควรไปรับบริการโดยเร็วเพื่อประเมินยาเป๊ปและการตรวจที่เหมาะสม
- ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดร่วมกับคนอื่น
- เพิ่งได้รับการวินิจฉัยโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ไวรัสตับอักเสบ หรือวัณโรค
- รู้ว่าตั้งครรภ์ หรือเริ่มวางแผนมีบุตร
คนที่กินยาเพร็พอยู่ก็ควรติดต่อบริการเช่นกัน ถ้ากินยาไม่สม่ำเสมอในช่วงที่มีความเสี่ยง รายละเอียดเรื่องการใช้ยาดูเพิ่มได้ที่ เพร็พ PrEP ป้องกันเชื้อเอชไอวี
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจทุก 3 เดือนมากเกินไปไหม
ไม่มากเกินไปสำหรับคนที่ความเสี่ยงเกิดซ้ำ HIV.gov ระบุว่าบางคนได้ประโยชน์จากการตรวจทุก 3–6 เดือน ส่วนจะเลือก 3 หรือ 6 เดือน ให้ผู้ให้บริการช่วยประเมินจากชีวิตจริงของคุณ
ตรวจด้วยชุดตรวจด้วยตนเองที่บ้าน ต้องรอนานแค่ไหน
ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที
คบกันคนเดียวมานาน ยังต้องมีรอบตรวจไหม
ควรตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งเพื่อรู้สถานะของทั้งคู่ให้แน่ชัด หลังจากนั้นถ้าไม่มีความเสี่ยงใหม่ ความถี่ขึ้นกับคำแนะนำของผู้ให้บริการ
ลืมตรวจตามรอบไปแล้ว ต้องทำอย่างไร
จองตรวจครั้งถัดไปทันที ไม่ต้องรอให้ถึงรอบเดิม แล้วเริ่มปฏิทินใหม่นับจากวันนั้น การตรวจช้ากว่ากำหนดยังดีกว่าไม่ได้ตรวจเลย
สรุป
ความถี่การตรวจ HIV ขึ้นกับเหตุสัมผัสและแผนป้องกัน คำแนะนำตรวจอย่างน้อยหนึ่งครั้งในช่วงอายุ 13–64 ปีเป็นคำแนะนำสหรัฐฯ ที่บทความเดิมอ้าง ไม่ใช่เกณฑ์ห้ามตรวจนอกช่วงอายุนี้ในไทย ไม่ต้องรอถึงวันที่ 33, 45 หรือ 90 ก่อนขอรับบริการ ช่วงหน้าต่างช่วยแปลผลและวางแผนตรวจซ้ำกับผู้ให้บริการ หากไม่เกิน 72 ชั่วโมงให้ขอประเมิน PEP ทันที
แหล่งอ้างอิง
ไม่ต้องรอจนครบช่วงหน้าต่างก่อนขอรับบริการ
ช่วงหน้าต่างขึ้นกับชนิดการตรวจ: NAT ประมาณ 10–33 วัน; Ag/Ab ในห้องปฏิบัติการจากเลือดดำ 18–45 วัน; Ag/Ab จากเลือดปลายนิ้ว 18–90 วัน; แอนติบอดี รวมถึงชุดตรวจด้วยตนเองส่วนใหญ่ 23–90 วัน ตามข้อมูล CDC ช่วงเหล่านี้ไม่ใช่คำสั่งให้รอจนครบก่อนพบแพทย์ และไม่ใช่วันที่รับประกันผลสำหรับทุกคน หากอาจสัมผัส HIV ภายใน 72 ชั่วโมง ให้รับการประเมิน
PEP โดยเร็วที่สุด ไม่รออาการ ไม่รอให้พ้นช่วงหน้าต่าง และไม่รอผลตรวจของคู่ ผู้ให้บริการจะประเมินความจำเป็นจากเหตุการณ์จริง การตรวจตั้งต้นทำได้เมื่อมารับบริการ และต้องแจ้ง PrEP/PEP เพื่อกำหนดนัดติดตาม ไม่ใช้วันท้ายช่วงในตารางเป็นกำหนดนัดทุกคน
แหล่งอ้างอิงสำหรับเนื้อหาที่ปรับปรุง
ข้อควรระวังในการใช้ข้อมูล
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือแผนดูแลเฉพาะบุคคล ให้ปรึกษาแพทย์หรือผู้ให้บริการก่อนเริ่ม หยุด เปลี่ยนยา หรือปรับขนาดยา หากมีอาการรุนแรงให้รับการดูแลเร่งด่วน
ไม่ควรซื้อยา เริ่มยา หยุดยา เปลี่ยนยา หรือปรับขนาดยาเอง ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อวางแผนตามสถานการณ์ของตน
ปรับปรุงเนื้อหา: 11 ตุลาคม 2569
