แผลริมอ่อน | Chancroid

แผลริมอ่อน (Chancroid) หรือ ซิฟิลิสเทียม เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Haemophilus Ducreyi  เกิดขึ้นได้ทั้งในเพศชาย และเพศหญิง ทำให้เกิดแผลที่อวัยวะเพศ และต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบโตติดกันเป็นพืดและเจ็บ ระยะฟักตัวของโรค หลังจากที่ได้รับเชื้อ อยู่ในช่วง 5-7 วัน จึงเริ่มพัฒนาอาการให้เห็นชัดตามมา โรคนี้ติดต่อได้ง่าย แต่ก็สามารถรักษาให้หายขาดได้ ด้วยการรับประทานยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่ง

แผลริมอ่อนสาเหตุเกิดจากอะไร ?

แผลริมอ่อนสาเหตุ เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ฮีโมฟิลุส ดูเครย์ (Haemophilus ducreyi) โดยเชื้อชนิดนี้จำนวนมากจะอยู่ที่หนอง และจะเข้าสู่ร่างกายผ่านรอยถลอกทางผิวหนัง จากนั้นเชื้อจะสร้างสารพิษ (HdCDT) ขึ้นมาทำให้เกิดแผลบริเวณอวัยวะเพศ และมีหนองไหล ทำให้หากสัมผัสโดนของเหลวจากแผลโดยตรง ซึ่งอาจเข้าสู่ร่างกายได้หลายทาง เช่น ทางผิวหนังที่เกิดบาดแผลหรือมือที่มีเชื้อไปสัมผัสโดนดวงตา รวมถึงการสัมผัสถูกเชื้อในขณะมีเพศสัมพันธ์ทุกรูปแบบ ทั้งการร่วมเพศทางปาก ทางทวารหนัก หรือการมีเพศสัมพันธ์แบบปกติ

แผลริมอ่อน อารการเป็นอย่างไร ?

อาการแผลริมอ่อนในผู้ชาย

• อาจมีตุ่มนูนสีแดงเล็กๆ ขึ้นบนอวัยวะเพศหนังหุ้มปลายองคชาต และถุงอัณฑะ  ซึ่งอาจเปลี่ยนเป็นแผลเปื่อยภายใน 1-2 วัน และแผลอาจก่อตัวขึ้นที่บริเวณใดบริเวณหนึ่งของอวัยวะเพศก็ได้
• เมื่อเกิดแผล ผู้ป่วยจะรู้สึกแสบร้อน และเจ็บปวดที่บริเวณแผลมาก

อาการแผลริมอ่อนในผู้หญิง

• อาจมีตุ่มสีแดง บวมแดง บนแคมนอก หรือระหว่างแคมนอก รูทวาร หรือบนต้นขา
• อาจรู้สึกอาการคัน แสบร้อน หรือเจ็บในระหว่างที่ขับปัสสาวะหรืออุจจาระ
• อาจมีตกขาวมากและกลิ่นรุนแรง

การวินิจฉัยแผลริมอ่อน

• การป้ายหนองมาย้อมสีแกรม (Gram stain) เพื่อตรวจหาเชื้อที่เป็นสาเหตุ ซึ่งจะเป็นการวินิจฉัยแบบคร่าว ๆ ถ้าเป็นเชื้อ Haemophilus ducreyi จะย้อมติดเป็นสีแดง ลักษณะเป็นแท่งสั้น ๆ (Coc cobacilli) และอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม ๆ คล้ายฝูงปลาว่ายตามกันไปที่เรียกว่า School of Fish
• การส่งหนองหรือน้ำเหลืองจากแผลไปเพาะเชื้อ เป็นวิธีที่มีความแม่นยำต่ำ การเพาะเลี้ยงเชื้อทำได้ยาก เพราะเชื้อนี้เจริญในสภาพที่ไร้ออกซิเจน
• การตรวจ Polymerase chain reaction (PCR) ที่มีความไว 96-100% เป็นการวินิจฉัยได้อย่างแน่ชัด แต่ก็มีราคาแพงและต้องใช้เวลา
• การตรวจด้วย Immunochromatography แต่ก็มีความไวต่ำ

การป้องกันแผลริมอ่อน

• หากเป็นแผลที่อวัยวะเพศควรงดการมีเพศสัมพันธ์
• ควรสวมถุงยางป้องกันทุกครั้งก่อนการมีเพศสัมพันธ์
• ไม่เปลี่ยนคู่นอนบ่อย
• รักษาความสะอาดของร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณอวัยวะเพศ
• หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่เป็นโรค
• หลีกเลี่ยงการสัมผัสแผลที่อวัยวะเพศ
• ควรรักษาความสะอาดของอวัยวะเพศ
• หมั่นออกกำลังกายและรักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอด้วยการรักษาสุขอนามัยพื้นฐาน

การรักษาแผลริมอ่อน

แผลริมอ่อน สามารถรักษาให้หายขาดได้ ด้วยการรับประทานยาปฏิชีวนะให้ครบถ้วนตามที่แพทย์สั่ง และไม่มีพฤติกรรมสุ่มเสี่ยงซ้ำ ช่วยให้ผู้ป่วยหายได้ไวขึ้น และลดรอยแผลเป็น แต่ในบางรายที่มีอาการต่อมน้ำเหลืองบวมจนมีขนาดใหญ่อาจต้องเข้ารับการผ่าตัด (หากรักษาไม่ครบจะทำให้เชื้อดื้อยา)

ภาวะแทรกซ้อนแผลริมอ่อน

• แผลทำให้มีโอกาสติดเชื้อเอชไอวีได้ง่ายขึ้น 
• อาจมีผลพวงจากการเป็นแผลที่มีการติดเชื้อชนิดอื่น ๆ ซ้ำได้
• อาจทำให้เป็นแผลดึงรั้งจนเกิดภาวะหนังหุ้มปลายองคชาตตีบตัน
• ต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบแตกเป็นหนองไหลออกมา หากไม่รักษาภายใน 5-8 วันหลังจากเกิดแผล เมื่อแผลหายแล้วอาจทำให้เป็นแผลเป็นได้
• แผลอาจเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียได้
• ในบางรายที่เป็นรุนแรง อาจทำให้อวัยวะเพศแหว่งหายได้

อ่านบทความเพิ่มเติมที่นี่

• ไวรัสตับอักเสบบี สาเหตุของการเกิดมะเร็งตับ
• อวัยวะเพศชาย ดูแลให้เป็น ช่วยห่างไกลโรค

แผลริมอ่อน (Chancroid) สามารถติดต่อได้ง่าย แต่ก็สามารถรักษาให้หายขาดได้ ด้วยการรับประทานยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่งให้ครบถ้วน และไม่มีพฤติกรรมสุ่มเสี่ยงซ้ำ