หนองใน คืออะไร อาการ การตรวจ และการรักษา

หนองใน เป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบได้บ่อยเป็นอันดับต้น ๆ ของโรคในกลุ่มนี้ และรักษาให้หายได้ถ้ามาตรวจเร็ว หน้านี้รวบรวมเรื่องที่คนเดินเข้ามาถามบ่อยไว้ในที่เดียว คือหนองในคืออะไร แบ่งเป็นกี่แบบ มีอาการแบบไหน ตรวจอย่างไร ป้องกันอย่างไร และรักษาหายขาดได้หรือไม่

หนองใน คืออะไร และแบ่งเป็นกี่แบบ

หนองใน คือการติดเชื้อบริเวณเยื่อเมือกของอวัยวะเพศ ท่อปัสสาวะ ทวารหนัก ลำคอ และดวงตา จากเชื้อแบคทีเรียที่อยู่ในน้ำอสุจิและสารน้ำในช่องคลอด จึงส่งต่อกันผ่านการมีเพศสัมพันธ์เป็นหลัก ไม่ว่าจะทางช่องคลอด ทางปาก หรือทางทวารหนัก

ในคลินิกจะได้ยินคำว่าหนองในสองแบบ ซึ่งคนละเชื้อกันและใช้เวลารักษาไม่เท่ากัน

ทั้งสองแบบติดต่อทางเดียวกันและตรวจที่เดียวกันได้ แต่ชุดยาที่ใช้ต่างกัน จึงต้องให้ผลตรวจบอกว่าเป็นเชื้ออะไร ไม่ใช่เดาจากอาการแล้วหาซื้อยามากินเอง

อาการหนองใน สังเกตอะไรได้บ้าง

หนองในแท้มักเริ่มแสดงอาการหลังรับเชื้อไม่กี่วัน ส่วนหนองในเทียมช้ากว่านั้น และหลายคนไม่มีอาการเลยจนกว่าจะไปตรวจ อาการที่พบในแต่ละเพศต่างกันพอสมควร

เพศชาย

• มีหนองไหลออกมาจากท่อปัสสาวะ
• ปัสสาวะแสบขัด
• องคชาตอักเสบ
• บางรายมีอาการอัณฑะอักเสบ บวม เจ็บ

เพศหญิง

• ตกขาวมีสีหรือกลิ่นเปลี่ยนไปจากเดิม
• ปัสสาวะแสบขัด
• ปวดท้องน้อย
• บางรายมีช่องคลอดหรือปากมดลูกอักเสบ

ตำแหน่งอื่นที่คนมักไม่นึกถึง

เชื้อหนองในลงที่ลำคอ ทวารหนัก ดวงตา และต่อมน้ำเหลืองได้ด้วย คนที่มีเพศสัมพันธ์ทางปากหรือทางทวารหนักอาจเจ็บคอเรื้อรัง หรือมีมูกปนเลือดจากทวารหนัก โดยไม่มีอาการที่อวัยวะเพศเลย เวลาไปตรวจจึงควรเล่าตามจริงว่ามีเพศสัมพันธ์ทางใด เพื่อให้เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างให้ตรงตำแหน่ง

หนองใน สาเหตุเกิดจากอะไร

ต้นเหตุของหนองในแท้คือเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ซึ่งเติบโตได้ดีในที่อุ่นและชื้นอย่างปากมดลูก มดลูก ท่อนำไข่ และท่อปัสสาวะ รวมถึงปาก ลำคอ และทวารหนัก เชื้อจะส่งต่อจากคนหนึ่งไปอีกคนตอนมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน

แม่ที่มีเชื้อหนองในสามารถส่งต่อให้ลูกได้ตอนคลอด ซึ่งมักแสดงที่ดวงตาของทารก การฝากครรภ์และตรวจตามนัดจึงช่วยดักจุดนี้ได้ก่อน

การตรวจหาเชื้อหนองใน ทำอย่างไร

การตรวจไม่ยุ่งยากอย่างที่หลายคนกลัว ส่วนใหญ่ใช้การเก็บตัวอย่างด้วยสำลีป้ายบริเวณที่อาจมีเชื้อ แล้วส่งห้องปฏิบัติการ ใช้เวลาเก็บตัวอย่างเพียงไม่กี่วินาทีและไม่ทำให้เจ็บ

• เพศชาย มักใช้การตรวจปัสสาวะ หรือเก็บตัวอย่างจากของเหลวที่ปลายอวัยวะเพศ
• เพศหญิง มักใช้สำลีป้ายเก็บตัวอย่างจากช่องคลอดหรือปากมดลูก
• คนที่มีเพศสัมพันธ์ทางปากหรือทางทวารหนัก ขอให้เก็บตัวอย่างจากลำคอหรือทวารหนักเพิ่มได้

เพราะโรคในกลุ่มนี้มาพร้อมกันได้ เจ้าหน้าที่มักชวนตรวจเชื้ออื่นในคราวเดียว เช่น ซิฟิลิส และเอชไอวี ดูรายการโรคที่มักตรวจพร้อมกันได้ที่ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ มีอะไรบ้าง และตรวจเมื่อไร

การป้องกันหนองใน ทำอะไรได้บ้าง

• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ไม่ว่าจะช่องทางใด
• ใช้แผ่นยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์โดยใช้ปาก
• เลี่ยงการสัมผัสสารคัดหลั่งของคนที่กำลังมีอาการ
• ถ้าคู่นอนเพิ่งรู้ว่ามีเชื้อ ให้ไปตรวจด้วยแม้ตัวเองยังไม่มีอาการ
• ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นประจำ ไม่ต้องรอให้มีอาการก่อน
• มีอาการที่สงสัย ให้งดมีเพศสัมพันธ์จนกว่าจะทราบผลตรวจ

คำถามที่ตามมาบ่อยคือหนองในติดจากอะไรได้บ้าง และติดจากห้องน้ำหรือสระว่ายน้ำได้หรือไม่ ตอบไว้ละเอียดที่ หนองในติดต่อทางไหน และไม่ติดจากอะไร

หนองใน รักษาหายขาดได้ไหม

หนองในรักษาให้หายขาดได้ด้วยยาปฏิชีวนะที่แพทย์เป็นผู้เลือกและสั่งตามชนิดเชื้อที่ตรวจพบ อาการส่วนใหญ่ดีขึ้นในราวหนึ่งสัปดาห์ แต่อาการดีขึ้นไม่เท่ากับหายแล้ว จึงต้องกลับไปตามนัดเพื่อติดตามผล และพาคู่นอนไปตรวจรักษาด้วย ไม่อย่างนั้นจะส่งเชื้อกลับไปกลับมา

เชื้อหนองในดื้อยามากขึ้นเรื่อย ๆ ในหลายประเทศ องค์การอนามัยโลกจึงย้ำว่าการใช้ยาปฏิชีวนะต้องมาจากผู้ให้บริการสุขภาพ ไม่ใช่การซื้อยาชุดตามร้าน การกินยาไม่ครบหรือกินยาผิดชนิดคือทางที่ทำให้เชื้อดื้อยาและรักษายากขึ้นในรอบถัดไป

คำถามที่พบบ่อย

หนองในหายเองได้ไหม

ไม่ควรรอ อาการอาจเบาลงเองได้ แต่เชื้อยังอยู่และยังส่งต่อให้คู่นอนได้ ปล่อยไว้นานอาจลุกลามไปที่อัณฑะ ท่อนำไข่ หรือทำให้มีบุตรยากในภายหลัง

ไม่มีอาการ แปลว่าไม่ได้ติดหรือเปล่า

ไม่แปลว่าอย่างนั้น คนจำนวนไม่น้อยมีเชื้อแต่ไม่มีอาการชัด โดยเฉพาะที่ลำคอและทวารหนัก ถ้าเพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน การไปตรวจตอบคำถามนี้ได้ตรงกว่าการเดาจากอาการ

รักษาแล้วเป็นซ้ำได้ไหม

ได้ หายแล้วก็ติดใหม่ได้ถ้าสัมผัสเชื้ออีก การเป็นซ้ำที่พบบ่อยที่สุดมาจากคู่นอนที่ยังไม่ได้รักษา จึงเป็นเหตุผลที่เจ้าหน้าที่ชวนให้พาคู่นอนมาด้วย

เพิ่งมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ได้ป้องกัน ไปตรวจได้เลยไหม

ไปปรึกษาได้เลย ไม่ต้องรอให้มีอาการ เจ้าหน้าที่จะถามว่าเหตุเกิดเมื่อไรและมีเพศสัมพันธ์ทางใด แล้วบอกว่าควรเก็บตัวอย่างตอนนี้หรือควรนัดตรวจซ้ำอีกรอบ เพราะเชื้อบางชนิดตรวจเจอช้ากว่าชนิดอื่น การไปเร็วทำให้ได้คำแนะนำที่ตรงกว่าการนั่งรออาการที่บ้าน

ต้องหยุดมีเพศสัมพันธ์นานแค่ไหนระหว่างรักษา

ข้อนี้ขึ้นกับยาที่ได้รับและผลตรวจของแต่ละคน ให้ถามจากคลินิกที่รักษาเป็นรายคน อย่าเทียบจากคนรู้จักหรือจากกระทู้ในอินเทอร์เน็ต

สรุป

• หนองในมีสองแบบคือหนองในแท้และหนองในเทียม ติดต่อทางเดียวกันแต่ใช้ยาไม่เหมือนกัน
• อาการเด่นคือหนองไหลและปัสสาวะแสบขัด แต่หลายคนไม่มีอาการเลย
• ตรวจง่าย ใช้เวลาไม่นาน และควรบอกตามจริงว่ามีเพศสัมพันธ์ทางใด
• รักษาหายขาดได้ด้วยยาที่แพทย์สั่ง และต้องพาคู่นอนไปตรวจด้วย

ถ้ามีอาการที่สงสัย ไม่ต้องรอให้หนักขึ้น เข้าไปปรึกษาคลินิกหรือหน่วยบริการใกล้บ้านได้เลย อ่านพื้นฐานเรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์แบบดูง่ายได้ที่ STI: รู้ทัน ตรวจเป็น และรักษาได้

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ

แหล่งอ้างอิง

• องค์การอนามัยโลก — ข้อมูลพื้นฐานโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ รวมเรื่องหนองในและการดื้อยา
• กองโรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค — บริการตรวจและรักษาในประเทศไทย
• สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย — ภาพรวมโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์