หนองในติดต่อทางไหน คำตอบสั้น ๆ คือติดจากการมีเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก และทางทวารหนัก กับการส่งต่อจากแม่สู่ลูกตอนคลอด ไม่ใช่จากการใช้ห้องน้ำหรือสระว่ายน้ำร่วมกันอย่างที่หลายคนกังวล หน้านี้แยกให้ชัดว่าอะไรติดได้ อะไรไม่ติด และควรทำอะไรเมื่อไม่แน่ใจ
หนองในติดต่อทางไหน
เชื้อหนองในอยู่ในน้ำอสุจิ สารน้ำในช่องคลอด และสารคัดหลั่งตามเยื่อเมือก การส่งต่อจึงเกิดตอนที่เยื่อเมือกของสองคนสัมผัสกันหรือสัมผัสสารคัดหลั่งโดยตรง ไม่ได้ลอยอยู่ในอากาศและไม่ได้อยู่บนพื้นผิวแห้งได้นาน
| ช่องทางที่ติดได้ | ตำแหน่งที่มักพบเชื้อ |
|---|---|
| เพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด | ท่อปัสสาวะ ปากมดลูก ช่องคลอด |
| เพศสัมพันธ์ทางปาก | ลำคอ ต่อมทอนซิล |
| เพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก | ทวารหนัก ลำไส้ตรง |
| มือหรือของเล่นทางเพศที่เปื้อนสารคัดหลั่งแล้วไปสัมผัสเยื่อเมือกต่อ | อวัยวะเพศ ทวารหนัก ดวงตา |
| จากแม่สู่ลูกตอนคลอด | ดวงตาของทารก |
ที่คนมักไม่นึกถึงคือดวงตา ถ้ามือเปื้อนสารคัดหลั่งแล้วไปขยี้ตา เชื้อลงที่เยื่อบุตาได้ และของเล่นทางเพศที่ใช้ร่วมกันโดยไม่เปลี่ยนถุงยางหรือไม่ล้างก็เป็นทางส่งต่อได้เช่นกัน
กิจกรรมที่ไม่ทำให้ติดหนองใน
เรื่องที่ถามกันมากที่สุดในคลินิกคือกลัวติดจากของใช้ร่วมกัน สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ช่องทางของหนองใน
- การจับมือ การกอด
- การจูบแบบไม่มีเพศสัมพันธ์ร่วม
- การใช้แก้วน้ำ จาน ชาม ช้อนร่วมกัน
- การใช้ห้องน้ำหรือโถส้วมร่วมกัน
- การใช้สระว่ายน้ำหรืออ่างอาบน้ำร่วมกัน
- การอยู่ในที่ทำงานหรือห้องเรียนเดียวกัน
ความกลัวเรื่องนี้ทำให้บางคนไม่กล้าเล่าให้คนใกล้ตัวฟัง หรือไม่กล้าไปตรวจ ทั้งที่การตรวจเร็วคือสิ่งที่ช่วยได้จริง หนองในไม่ใช่โรคที่ติดจากการอยู่ร่วมกันในชีวิตประจำวัน
สัมผัสเชื้อแล้วรู้ตัวเมื่อไร
หนองในแท้มักเริ่มมีอาการหลังรับเชื้อไม่กี่วันถึงราวสองสัปดาห์ ส่วนหนองในเทียมมักช้ากว่านั้น และมีคนจำนวนไม่น้อยที่ไม่มีอาการเลยตลอดทาง โดยเฉพาะเชื้อที่ลำคอกับทวารหนัก
แปลว่าการไม่มีอาการไม่ได้ยืนยันว่าไม่มีเชื้อ ถ้าเพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือคู่นอนเพิ่งรู้ว่ามีเชื้อ การไปตรวจตอบได้ตรงกว่าการนั่งสังเกตอาการเอง ความต่างระหว่างหนองในสองแบบ อ่านเทียบกันได้ที่ โรคหนองในแท้ และหนองในเทียม ต่างกันยังไง
ลดโอกาสติดหนองใน และไม่ส่งต่อให้คู่
- ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ ทุกช่องทาง
- ใช้แผ่นยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์โดยใช้ปาก
- เปลี่ยนถุงยางเมื่อเปลี่ยนคน และเมื่อเปลี่ยนช่องทาง
- ใช้ของเล่นทางเพศของตัวเอง หรือเปลี่ยนถุงยางที่หุ้มก่อนส่งต่อ
- ล้างมือก่อนสัมผัสดวงตาหลังมีเพศสัมพันธ์
- ตรวจตามรอบแม้ไม่มีอาการ และงดมีเพศสัมพันธ์ระหว่างรอผลเมื่อมีอาการที่สงสัย
ถ้าผลตรวจพบเชื้อ สิ่งที่ช่วยตัดวงจรได้มากที่สุดคือบอกคู่นอนให้ไปตรวจด้วย ไม่ใช่เพื่อหาว่าใครเป็นคนเริ่ม แต่เพราะถ้ารักษาฝ่ายเดียว เชื้อจะกลับมาอีกรอบ
เพิ่งสัมผัสเชื้อมา ควรทำอะไรต่อ
คนที่เพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือถุงยางฉีกหรือหลุดระหว่างทาง มักจะอยู่กับความไม่แน่ใจอยู่หลายวันแล้วค่อยตัดสินใจ ลำดับที่ทำให้เรื่องจบเร็วที่สุดคือแบบนี้
- จดไว้ว่าเหตุเกิดวันไหน และมีเพศสัมพันธ์ทางใด เพราะสองข้อนี้เป็นสิ่งที่เจ้าหน้าที่ถามก่อน
- เข้าไปปรึกษาคลินิกหรือหน่วยบริการได้เลย ไม่ต้องรอให้มีอาการ เจ้าหน้าที่จะบอกว่าควรเก็บตัวอย่างตอนนี้หรือควรนัดตรวจซ้ำอีกรอบ
- งดมีเพศสัมพันธ์ไว้ก่อนจนกว่าจะทราบผล เพื่อไม่ให้ส่งต่อไปยังคนอื่นระหว่างรอ
- ไม่ซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองเพื่อกันไว้ก่อน เพราะยาที่ไม่ตรงเชื้อจะกลบอาการแต่ไม่ฆ่าเชื้อ แล้วทำให้ผลตรวจรอบหน้าอ่านยากขึ้น
- ถ้ากังวลเรื่องเอชไอวีด้วย บอกเจ้าหน้าที่ตั้งแต่ต้น เพราะกรณีที่เหตุเกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมงมีขั้นตอนฉุกเฉินแยกของตัวเอง
เรื่องที่คนกังวลมากคือจะถูกถามเจาะลึกหรือถูกตำหนิ ในทางปฏิบัติคำถามเหล่านั้นมีไว้เลือกรายการตรวจให้ตรงตำแหน่งเท่านั้น ไม่ได้มีไว้ตัดสินใคร และไม่มีใครต้องตอบว่าติดมาจากใคร
อาการ การตรวจ และการรักษา ดูที่ไหน
หน้านี้ตั้งใจตอบเฉพาะเรื่องช่องทางการติดต่อ ถ้าอยากอ่านอาการแยกตามเพศ วิธีเก็บตัวอย่างตรวจ และแนวทางการรักษาให้ครบในที่เดียว อ่านได้ที่ หนองใน คืออะไร อาการ การตรวจ และการรักษา
เรื่องยาเป็นหน้าที่ของแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแล เพราะหนองในแต่ละแบบใช้ยาต่างกัน และเชื้อหนองในดื้อยามากขึ้นเรื่อย ๆ การซื้อยาปฏิชีวนะมากินเองตามที่คนอื่นเคยได้ จึงเสี่ยงทั้งรักษาไม่หายและทำให้รักษารอบหน้ายากขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
ใช้ส้วมสาธารณะต่อจากคนที่เป็นหนองใน ติดไหม
ไม่ติด เชื้อหนองในอยู่บนพื้นผิวแห้งได้ไม่นานและต้องสัมผัสเยื่อเมือกโดยตรงจึงจะส่งต่อได้ การนั่งโถส้วมร่วมกันไม่ใช่ช่องทางของโรคนี้
จูบกันติดหนองในได้ไหม
การจูบเฉย ๆ ไม่ใช่ช่องทางหลัก แต่การมีเพศสัมพันธ์โดยใช้ปากทำให้เชื้อลงที่ลำคอได้ ถ้าเจ็บคอเรื้อรังหลังจากนั้น เล่าให้เจ้าหน้าที่ฟังเพื่อขอเก็บตัวอย่างจากลำคอด้วย
ใส่ถุงยางแล้วยังติดได้อีกไหม
โอกาสลดลงมาก แต่ไม่เป็นศูนย์ เพราะถุงยางอาจเลื่อน ฉีก หรือครอบไม่ถึงบริเวณที่สัมผัสกันทั้งหมด การใส่ให้ถูกวิธีตั้งแต่เริ่มและเปลี่ยนใหม่ทุกครั้งช่วยได้มากที่สุด
คู่นอนบอกว่าไม่มีอาการ แปลว่าปลอดภัยหรือเปล่า
ยังสรุปไม่ได้ เพราะหนองในหลายรายไม่แสดงอาการ ถ้าไม่สบายใจ ชวนกันไปตรวจพร้อมกันเป็นทางที่ตรงที่สุด
สรุป
- หนองในติดจากเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอด ทางปาก ทางทวารหนัก การสัมผัสสารคัดหลั่งต่อไปที่เยื่อเมือก และจากแม่สู่ลูกตอนคลอด
- ไม่ติดจากการจับมือ กอด ใช้ของกินร่วมกัน ห้องน้ำ หรือสระว่ายน้ำ
- ไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าไม่มีเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อที่ลำคอและทวารหนัก
- พบเชื้อแล้วให้คู่นอนไปตรวจด้วย เพื่อไม่ให้ส่งกลับไปกลับมา
อยากทบทวนพื้นฐานโรคในกลุ่มนี้แบบดูง่าย อ่านได้ที่ STI: รู้ทัน ตรวจเป็น และรักษาได้
หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ
